„mai na każdem wzgórzu. Mam uczucie, jakbyśmy posunęli się o całe stulecia naprzód, poczynamy dościgać Szwajcarjc. Jakież to miebśmy szkoły i oświatę A co mamy teraz Nie dziw, że zaliczają nas do najbardziej postępowych narodów w świecie. Mamy lekarzy, księży, prawników i profesorów, do jakich wiele innych krajów musi jeszcze wzdychać, nasza nauka przyswaja sobie natychmiast wszystko, cokolwiek się ukazuje u wielkich narodów, dotrzymujemy im dobrze kroku. Owszem, postępujemy naprzód. Tutaj naprzykład siedzą. dwie młode damy, z których każda skorzystała już z ogólnego postępu, jaki uczyniła nauka z książek. Jednym z najbardziej radosnych objawów w naszym kraju jest chyba to polepszenie się stanowiska kobiety. Może się ona teraz podnieść społecznie narówni z mężczyzną i wybrać drogę swego życia, podobnie jak i on. Niesłuszne to, gdy w swoim czasie kilku zazdrośników przedstawiło mnie, jako człowieka o niewolnomyślnem zapatrywaniu, pedanta, który tylko szpera w przeszłościach. Tak, śmiejecie się państwo, ale tak było naprawdę. Szczególniej jeden, imieniem Reinert, syn dzwonnika w naszem miasteczku, nie mógł mi wybaczyć osięgnięcia tytułu doktora. On i ja kolegowaliśmy w szkole i studjowaliśmy jednocześnie na uniwersytecie, ale ja wyprzedzałem go cokolwiek pod każdym względem 176 i lo go nękało. Drogi z niego był chłopak, rujnował twego °Jca w końcu stary dzwonnik musiał po11 ać pieniądze na poczet swych przyszłych darów gwiazdkowych, aby tylko eleganckiemu synalkowi nie Kbywuło naniczem. Krótko powiedziawszy chłopak nie pracował, jakby powinien, dwa lata dłużej, niż innie, zajęło mu zdawanie egzaminów, aczkolwiek miii przecież we mnie przykład do naśladowania. Obecnie jest nauczycielem gimnazjum w jakiemś mułem miasteczku Westlandji i nigdy chyba niczem I o u om nie zostanie, jak nauczycielem. Ale nie brakło mu przytem ani zazdrości ani wściekłości, li mię napastować. Pisał, że wyrecytowałem w Kwej rozprawie doktorskiej aż dwie strony wykazu źródeł jedynie i wyłącznie poto, by się wydać M zonym, większa część tych źródeł nie miała nic wspólnego z tematem, mówił. Odpowiedziałem na l npokojnie i rzeczowo i dodałem, że on czyni wrażenie oślepionego prywatną urazą do mnie. Przyszedł mu tedy na pomoc jakiś inny kolega. I z niego niewielka była figura, jakiś radykał i hulaka, ów lo nowy człowiek zarzucał mi staromodne szperanie w nauce i niewspółczesny sposób myślenia. Mnie! Mnie, który nic innego nie czynię, jeno walczę dla każdego z oddzielna o dopuszczenie do wyższego rozwoju. Mogę powiedzieć, że mam najczystsze sumienie pod tym względem. Zacząłem nawet urządzać od“(14)